KANUN YARARINA BOZMA

Kanun yararına bozma müessesesi, ceza mahkemesinin verdiği hukuka aykırı görülen kararlara karşı yapılacak başvurular için Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 309 'da; hukuk mahkemelerinin verdiği hukuka aykırı görülen kararlara karşı yapılacak başvurular için ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 363'de ele alınmaktadır.

Kanun'un Lafzı :

Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 309

"(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.

(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.

(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar."

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 363

"(1) (Değişik: 20/7/2017-7035/33 md.) İlk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına ve bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla kesin olarak verdikleri kararlar ile yine bu sıfatla verdikleri ve temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

(2) Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, karar kanun yararına bozulur. Bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

(3) Bozma kararının bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilir ve Bakanlıkça Resmî Gazetede yayımlanır."

Öncelikle belirtmek gerekir ki, kanun yolları olağan kanun yolları ve olağanüstü kanun yolları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Olağan kanun yolları istinaf ve temyiz, olağanüstü kanun yolları ise kanun yararına bozma ve yargılanmanın yenilenmesidir. Kesinleşmemiş karar ve hükümler için başvurulan kanun yolu “olağan” olarak adlandırılırken; kesinleşmiş karar ve hükümler için başvurulan kanun yolu “olağanüstü” kanun yolu olarak adlandırılır.

Kanun yararına bozma bu başlıklardan olağanüstü kanun yolları başlığının altında yer almaktadır. Adından da anlaşılacağı üzere olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozma, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan karara karşı gidilebilecek bir yoldur. Hukuka aykırı olan karar ve hükümlerin bozulması isteminden ibaret olan kanun yararına bozma yolu, Adalet Bakanlığı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurulması yolu ile gerçekleşmektedir.

Söz konusu hukuka aykırılık maddi hukuka aykırılık olabileceği gibi usul hatasından da ibaret olabilir. Her iki hukuka aykırılık için de kanun yararına bozma yoluna gidilebilecektir. Kanun yararına bozma, kesinleşen kararlara karşı gidilen olağanüstü bir kanun yolu olduğunu söylemiştik. Kanun yararına bozma isteminin kabul edilmesinden sonra yapılacak yargılama sırasında dava zamanaşımı hükümleri uygulanamaz. Ancak ceza zamanaşımı şartlarının oluşup oluşmadığı bu aşamada değerlendirilebilecektir.

Kanun yararına bozma başvurusunu yapma yetkisi Adalet Bakanlığı’na aittir. Yargılama sırasında karar veya hükme karşı cumhuriyet savcısı, hakim, sanık, şikayetçi, veya müdahil kendileri veya avukatları aracılığıyla kanun yararına bozma kanun yolunu kullanması için Adalet Bakanlığı’ndan talepte bulunabilir.

Yapılan bu başvurunun önemli görülüp Adalet Bakanlığı'nın harekete geçirilmesi için daha önce bahsettiğimiz ilgililerin yani talepte bulunanların, taleplerini hukuki dayanakları ile birlikte açıklayarak aynı zamanda hukuka aykırılıklara dikkat çekerek bu taleplerini dile getirmeleri gerekmektedir. Bu aşamada yeterli bilgi sahibi olunmadan başvuruda bulunmayıp hukuki destek alınması hak kaybına uğramamak adına faydalı olacaktır.